Onbewuste processen ten aanzien van werk.

In de tijd dat ik nog als werkcoach werkte gebruikte ik regelmatig opstellingen als methodiek in de begeleiding.

Het opstellingenwerk is heel breed en kan op veel manieren ingezet worden.
Voor individuele vraagstukken, over persoonlijke zaken, maar ook voor praktische zaken zoals werk of geld.
En natuurlijk voor allerlei vraagstukken over systemen als gezin, teams, afdelingen, organisaties, OR.
Als je er één op één mee werkt, kan je werken met voorwerpen op tafel die ‘representant’ zijn of ankers op de grond, waar je op kunt staan om te de ‘beweging’ van die plek te voelen.

Theezakjes

Met Marokkaanse jongemannen werkte ik vaak met theezakjes op tafel.
Iedere keer vond ik het weer fascinerend hoe makkelijk de jongemannen mee konden voelen, veel makkelijker dan de Nederlandse jongemannen waar ik ook mee werkte.
“Leg maar een theezakje neer voor jou, voor werk en voor (een mogelijke) opleiding. Soms ook nog met een werkgever”.

Heel duidelijk wordt dan waar de grootste verstoringen zitten: bij de werkgever die niet geïnteresseerd is in een Marokkaanse jongeman en/of in de jongeman zelf, die of eerst nog een opleiding nodig heeft om zich zeker te voelen of ‘toestemming’ van zijn vader nodig heeft om succes te hebben of zich eerst heeft te realiseren dat zijn wortels in Marokko liggen en pas al hij zich dat volledig realiseert en daar respect voor heeft, dat hij dan pas werkelijk aan de Nederlandse maatschappij deel kan nemen. Of… of… of… heel veel verschillende uitkomsten. En die vragen dus allemaal een andere aanpak om effect te hebben.

Grondankers

Maar één van de opstellingen die me het meeste bij is gebleven is die met een Nederlandse jongeman.
Hij was via een netwerkcontact uitgenodigd voor een gesprek ivm een mogelijk baan die hem op t lijf geschreven was.
Hij had een afspraak gemaakt, maar die later ook weer afgezegd via de mail, met een onduidelijke reden, waar zijn partner bij betrokken was. En toen hij daarop aangesproken werd, bleek hij het hele voorval psychisch ‘geblokt’ te hebben, wat hem door zijn klantmanager natuurlijk niet in dank werd afgenomen.

Ik heb hem voorgesteld om met een opstelling te kijken wat er nu gebeurd was én vooral waarom hij zo’n passende baan op een rare manier liet lopen.

We werkten met grondankers om het meer inzichtelijk te maken en dieper te kunnen doorgronden.
Een grondanker voor het werk, de jongeman zelf en zijn partner. Hij legde ze neer in een driehoek, waarbij die van hem en zijn partner dicht naast elkaar lagen en zij samen naar het werk keken op 1,5 meter afstand.

Wat bleek uit de opstelling was dat het werk erg in de jongeman geïnteresseerd was en hij ook in het werk. Toen ik op het anker van de partner ging staan, bleek dat de partner erg leunde tegen de jongeman. Dat maakte dat als de jongeman een stap richting het werk zou doen, zijn partner om zou vallen.

Tja, en wat kies je dan? Steun blijven voor je partner of haar op de grond laten vallen en aan het werk gaan…
Hij had dus gekozen voor blijven staan en het werk laten lopen.

Het interessante was dat aan de buitenkant, zeg maar in de ‘gewone werkelijkheid’ leek het erop dat zijn partner de sterkste van hen twee was, zij regelde alles, bepaalde alles, hij nam geen beslissing zonder haar. Totaal tegengesteld dus aan wat we in de opstelling zagen.

In de opstelling heeft hij zijn partner gevraagd om op haar eigen benen te gaan staan, en haar daar een beetje (letterlijk door haar een zacht duwtje te geven) mee geholpen. En hebben ze beiden een stapje uit elkaar gedaan. Zo, dat ze nog dichtbij genoeg stonden om een goede verbinding te voelen én zo, dat ze allebei vrij konden bewegen. En toen was hij vrij om naar het werk te stappen.
Als mooie bijkomstigheid, voelde de partner zich ook veel beter en sterker.

Helaas was ten aanzien van het werk het kwaad al geschied, hij heeft de werkgever nog gemaild, maar die had zijn vertouwen verloren.
En de jongeman kreeg een boete aan z’n broek van de klantmanager, omdat hij zo’n goede kans op werk had laten lopen…

De moraal van dit verhaal?

Soms is dat wat er onder de oppervlakte speelt, waar je je niet bewust van bent, van grote invloed op werk en op (arbeids)participatie.
Hoe meer zicht iemand heeft op dat onbewuste deel, hoe kleiner de kans dat dat belemmerend werkt.

Dus iedere werkloze een opstelling na de intake bij het UWV of bij de gemeente? Dat is een mooi beeld.
Echter niet iedereen is er klaar voor om te kijken naar wat er onbewust speelt, soms is er eerst nog een ander traject voor nodig.
Maar wat zou het fijn zijn, dat iedereen die wel graag wil kijken, ook de mogelijkheid krijgt om te kijken.

Ideaal of binnenkort realiteit?